Tacettin Fidan

Ünlü Denizcimiz

- 1 -

İnkabuğu'nun anlattığı hikayeler,

Vallahi, rüya gibiydi

Neşeli balıkçıların arasında,

soğuk-sıcak yudumların eşliğinde,

köz kömür kıvılcımları ve mangalın etrafında,

geç vakitlerde, mahalle kahvehanemizde.

Kestirmeden, Can hep şu tekerlemeyi tekrarlardı:

“Efsaneler hakikate katılıp karıştırılınca,

işte o zaman, gerçek balıkçının

hem oltası hem de kancasıdır.“

Şuna da dikkatimizi çekerdi:

“Üstünlüğün peşine düşersen,

galibiyetler lezzetlidir: ama,

bu tür yengiler vasıtasıyla insaniyeti

rezil ettiysen; o zaman, başka bir yerde,

bu nevi kazançlara rağmen, ebedi an’ın

kederiyle ağlayıp sızlayacaksın!"

Biz bu sözlere, ağırdan, hayret tavırları takınır

"Vay be! Valla-Billa...Harika!"

Diyerek, onu iyice överdik.

Zira, teveccühlerimiz Can’a cesaret verirdi

Dahası, bu nevi kafadan atma ağıtların

enini ve sonunu nasıl zımbalayacağını

sabırsızca beklerdik. Mesela:

“Balıkçıların selamları dengine selamettir,“

derdi Can, “takdir edilen dostu

veya düşmanı tashihe."

- 2 -

Can ve tayfaları

yelken çektiler bir gece, mehtap aydınlığında

Sanki çoşan dalgaların davetlisiydiler

Akşamüstü ziyafet ve balık avı hevesinde,

bülbül olup şakıdılar karga gibi aheste, aynen şöylece:

“Selam! Kara-kaşlı Fırtınakuşu!"

Seyyahlar gibi, torba şeklinde

ağ ile balık tutmak için kullanılan

bir gemideydiler

Esasında, ahır gibi eski bir tekneye binmişlerdi

Tatlı ve nazik rüzgarların

bağrına basılmış,

keskin, bir öteye bir beriye çırpınan

deniz akıntılarını kucakladılar

İlahiler dahil, hep aynı şarkıyı söylediler yolda:

“Hu! dedik be! Ey Gezgin Fırtınakuşu! Hu!"

Daha sonra, gece yarısı, mışıl mışıl uykuya daldılar

Zira, seher vakti onları uyandırıp sıraya dizecekti

Fakat, Can tamamen ziyana katmamıştı

ondaki kuş sütünün ateşli zırıltısını

Onun için, boru gibi yüksek bir sesle,

şöylece ilan etti vaziyetini:

“Kahrolasın! Ey Gezgin Fırtınakuşu!“

Derken, ve tam da boşalırken mesanesi,

dizi kan püskürdü, cumburlop,

düşüverdi denize, ve başladı bağırmağa:

“Gittim-bittim!"

“Ula Uşaklar! Ula Denizciler! Ula Balıkçılar!

İmdat-imdat! Suya düştüm be, yetişin ulan!“

Artık ağlayıp dövünerek, bir de

şunları şöylece ekleyiverdi,

şimdiki biçareliğine:

“Ah-of! Aman! Nerdesin, ey Gezgin Fırtınakuşu?“

- 3 -

Can İnkabuğu uzak

deniz derinlerine düştüğü vakit

"Hasret" adlı teknesinden

daha da fazla sürüklenerek uzaklaşırken,

kıyıya, yani emin ellere

yüzerek ulaşmak delilik olurdu

O an, bu düşünce onu

tiril tiril titretti

Aynı zamanda teknesi

aralarındaki mesafeyi zaten iyice açmağa başlamıştı

Kendi kendine:

“Acaba, ne kadar vakit, böyle batmadan yüzebilirim?"

Diye sordu.

Şansızlığa bak,

karanlık ve derin fışkırılarda ölmek,

nedenine hiç bir ipucu bulamadan,

hayattan göç etmek

Hiç bir şey gibi düğümsüz ve

çapasız cartayı çekmek

Yaslı, hazin bir haykırışla kükreyiverdi,

bizim Can-Can baba-torik!

Şuradan-buradan belki

birileri duyar diye ümitlendi

Ama, kısır havadan mukabele

gelmedi

“Of, sürüklen bakalım,

Koca Adam!

Nasılsa, sehere dek yolun var!"

Dedi kendisine, köpekbalıkları yanaşırken beraberine

Buna rağmen, canına kıymayacaktı

Ama, kan kokuları

hiç tükürülmeyen bir yerde,

deniz canavarları inatlı bir tarzda,

takipdeydiler genç dostumuzu!

- 4 -

Hayret ve ibret ola,

nasıl da insanoğlu sıkışınca,

dinini imanını, bin kere inkar etmiş de olsa,

sonunda, gene

O Büyük Yüceliğe yöneliyor!

Köpekbalıkları saldırıya geçince,

kendisiyle birlikte,

Can’ın duaları da iflâs etti

Artık, ecelin yaklaştığı belliydi

Dedi ki: “Kısmet buymuş, gittik!"

“Allahuekber!’

“Lailaheillallah!’

“Asıl Resulullaha, Hz. Muhammete,’

“burada müracaat ve rica ediyorum!’"

Tam bu duaları tekrarlarken

şiddetli deniz köpükleri

kulaklarını çınlattı

Nedense, yarı ayık yarı uykuda,

çöldeki serap misali,

şimdi ufak bir köyün

subaylarına verilenler

geldi aklına

Üç gündür sefil

ve susuz kalan köylü

boynu eğik seyretmişti

tugayın boşanmayan aş kamyonunu,

mahcup askerlerin

çaresiz dudak ısırışını

Yine duydu,

emekli Binbaşı Nuri’nin o gür sesini:

“Gavur müslüman, müslüman gavur olmuş!’

“Zavallı milleti harç etmişler köleliğe!’

“Bu mu bizim vikayemiz?’

“Atam! Vay, vay halimize!’"

Yaradanına canını bağışlasın diye

tekrar yalvardı

Ama, ortada tek gördüğü şey

aç balık yüzgeçleriydi

Etrafında dolaşıp duran,

ısırıya, dişlemeye

hazırlanmakta olan şeyler,

artık gözlerinin önündeydiler!

Neredeyse her taraftan

ona doğru koşuşan iri çeneler,

oraların yırtıcı hale gelmiş

köpekbalıklarıydı

Of-of, onun Hasret teknesi de

yok gibi olunca, Can,

son olarak bitevi

istikbalinden umudunu kesti

- 5 -

İnkabuğu kendine hemen

bir “Elveda!" çekti:

"Keder dolu kadere bak,

demek hayat böyle

sona eriyormuş." Diye mırıldandı

İdrar sularıyla

sirayet etmişti ya denizi!

Şimdi, itibarında

tam adi bir “eşekti!"

Baksana! Hem günahkar

hem fiyakacı,

hem de sarhoş,

bir çıban çeşidiydi o

Bu itiraflarını arz ettikten sonra,

başladı

feragat nağmelerine

Dolunaya uzun uzun

küstahca bakarken,

ölçünmeye yöneldi:

“Ecel çok mu yakın, yahu?"

“Oradaki alaylı nesne,

"uslu dur lan!’

“Zaten tuzağa düşürdün,'

"bari gülme halime!'"

Köpekbalıkları

yanına iyice yaklaşınca, ansızın

eş yunuslar, çifte-çifte

hiç korkusuz hücuma geçtiler

O anda denizin üstünde,

insan gibi ayakta yürüdüler

Can’ın yüreği küt-küt edip kütledi!

Sevinçle hoplayarak,

etrafa vapur gibi dalga saçtı

Keratada mahcubiyet kalmamıştı ki

Ziyadar perileri candan övdü

En ziyade, ziyadar Tanrı’ya şükretti

- 6 -

Mübarek Yunuslar, ona

parlak işaret-fişekleriymiş

gibimsi geldiler

Can'dan hemen isimlendirildiler

Sanki onu muhafaza etmek için

çiftleşmiştiler buralara

Aman kardeşim,

bu ne şehvet, bu ne yiğitlikti!

Havlama bilmeyen,

o mübarek deniz melekleri,

işte böyle,

köpekbalıklarına saldırı yaptılar

Taklacı-Yaşar,

ayaklarının altında sipere geçti

Can biraderimizi

suda sırtında taşıyordu sanki

O kocaman yüzgeçini,

kürek misali kullandı

Bu arada,

Denizkızı Marmara,

suda uçuşlar yaptı,

ve, o deniz canavar takımını aldattı

Allaha şükürler olsun!

Artık, Can, esas durumu anlamıştı

Bu esnada, köpekbalıkları iyice çıldırıp

kendilerini tamamen kaybettiler

Hemencecik, Zinde

ortaya, onların

aralarına dalış yaptı

Harika bir beceriyle,

düşmanların omurgalarını

darmadağın etti

Aynı anda, Nuhi, önden ve arkadan,

köpekbalıklarını hep kovalıyordu!

Ve bu şekilde, geberen iblisleri,

deniz dibinin bitkilerine yem etti!

- 7 -

Muhteşem nadide yunuslar

artık ailelerine

hısım etmiştiler Can’ı

Yenilen köpekbalıkları,

ölülerini yediler

Bizimkinde artık korku kalmadı

Peki, ya bu periler

onu erkenden terk ederlerse?

Tabi, köpekbalıkları

kalbini sofralarına sereceklerdi!

Korkunç, hançer gibi

keskin yüzgeçleriyle

deniz canavarları

sudan yükseldiler ara sıra

Ama şampiyonlar,

şimdilik denizkulağına

yerleşmiştiler

Maksatları,

yeni bir felaketin önlenmesiydi

Böylece, ayaklarını gıdıklarken

'Ciyak-Ciyak' diye

bağırıp seslenerek, onu neşelendirdiler

Fakat, soğuk tavırlı Katil Balinalar

uzak olsalar da, şimdi su yüzüne çıkınca

Can kardeşin korkusu yenileniverdi

"Zatıali!" Diye haykırdı göğe:

“Allah aşkına, bu ne biçim imtihandır bana?"

“Ey devri zaman, nerede bizim tekneler?"

Diyerek, yine şüphelenmeye başladı

Ama kurtacıları,

yeniden paniğe kapıldığının

farkına vardılar

Neşeli ve şakacı tarzda,

hoplayıp zıplayarak,

onun gayrı-makul düşünce kaygısını

engellediler

- 8 -

Bir ileri bir geri,

yüzüp-geçiverdiler

Bundan sonra,

Can onların himayesindeydi

Onu sevgi ışıklarıyla

aydınlattılar

Varlığının bu denk

yüksekliklerinde,

Can ön-deyisel bir rüya gördü

Vasıtısıyla,

sevinç içinde çığlık atmak istedi

Ama, Katil Balinalar,

bigâne geçip-gittiler

Onun deri-kemik paçasına,

veya kalçasına,

hiç bir ilgi veya özen

göstermeden defoldular

Nedenini yunuslar mı ortaya koydu?

“Şükürler olsun, Zatıali Kerim!"

“Şükürler olsun, Zatıali Nezaket!"

“Şükürler olsun, Zatıali Bereket!"

Böyle tekrar-tekrarladı,

şarkı gibi,

kutsal ibadet duasını

Köpekbalıkları çoktan ortadan kaybolmuştu

Denize bir dalıp bir çıkan kurtarıcılarıyla birlikte,

selamete ve de çabucak ulaşacaktı kendi evine

- 9 -

Güneş, parlak yüzünü gösterirken

Can, teknesinin ona doğru

süratle gelmekte olduğunu gördü

Biraz sonra,

yoldaşlarına kavuşacaktı,

Gemide moral gayet yüksekti

Hasret ile aynı sürat ve sınırda,

yunuslar süzülüp, sanki suda kayıyorlardı

Çoşkun bir neşeden galibiyet alan bizim uşaklar,

sevinçle ağladılar

O zaman, imdada yetişen gözler durumu

şahsen kendileri de gördüler

Minnet dolu, titrediler hepsi

Çektiler denizden olta ve kancalarını

O günün kutsal bir gün

olduğunu kabullendiler

Dediler ki,

bütün denizciler bugünü

ve yarın da bu tür günleri

hep kutlasınlar

Yunuslar tekrar-tekrar,

denize dalıp çıkarken,

Can, içtenlikle, veda gözyaşları döktü

Balıkçılar, ayağa kalkıp,

taydaşlarına çaktılar selamı!

- 10 -

Meşhur denizcilerimiz, yelken açıp sahile yanaştılar

Şimdi onlara, yeni bir yunus kültürü aksetmişti

Ama, Can onları bir daha görmek istiyordu

Baktı ki,

dalış yaparken, püskürüleri epey zahmetliydi

Nuhi, beyazdan ziyade allık püskürdüğü için,

Uşaklar,

yine endişelenmeğe başladılar

Can, korkuyla tayfalara soruyordu:

"Kan mı kusuyor benim meleğim?"

“Onun şimdi benim yardımıma ihtiyacı mı var?"

Dosdoğru teknesiyle onlara ulaşıverdi

Fakat yunuslar,

"Daha emin ellere," deyip uzaklaştılar

Tekrar, bir aşağı bir yukarı dalışa geçtiler

Ah, nasıl da havaya fırlayıp, deniz rüzgarına kamçı sallıyorlardı

Bu melek taklacıların taburu karşılaşırken

Can, onların toplanıp, selamlaşmalarına şahit oldu

Sonra, hepsi sıraya dizilip, deniz meskenlerine doğru yol aldılar

İnsan ve yunus, böylece ve bundan sonra,

hakiki bir dostluk kurmuş oluverdi!

- Şiirde Düşünceler (Sayfa 69-78)

- İngilizce / English -

Fêted man of sea -1-

Johnny Podlair told dreamlike stories

before cheerful fishermen,

harmonized by hot and cold swallows,

nearby ember coal fires,

in our café, in the wee hours

By summation, Johnny would say:

"Myths mingle with reality,

and truth is an angler's line and hook."

"Muse: When you pursue advantage,

victories are sweet: but,

if by such triumphs you've done

humankind disgrace; then, elsewhere,

from such profits you'll weep,

with the eternal instant's grief!"

We'd all show wild amazement and surprise,

which validated his profound adages,

and cheered him on

For loud were our Woes! and Wows!

It helped Johnny to carry on even more,

with preambles and punch lines:

"A par, fishermen's salutations are"

he'd say, "amends for friends or foes admired."

Fêted man of sea -2-

Johnny and his fishermen

Set sail one moonlit night

Welcome by mounting waves

Feasting and fishing at dusk

Singing: "Hail! Black-browed Albatross!"

Like voyagers on a trawl,

but, in a vessel like a stall,

cuddled by sweet gentle winds,

they hugged those choppy streams

Chanting: "Ahoy! Wandering Albatross!"

Then, by midnight all rested,

as dawn, would wake the line up

But, Johnny had not wasted,

his fire-water's late whine up

Blaring: "Hell! Wandering Albatross!"

As his bladder became empty,

now he fell in with a bleeding knee

At sea, he shouted: "Overboard!"

"Seamen! Seamen! Help! I'm Overboard!"

Crying: "Ah! O! Wandering Albatross!"

Fêted man of sea -3-

When Johnny Podlair fell far at sea,

adrift, farther away from his boat Molly,

to try and swim to safety would have been a great folly

He trembled with the thought,

when greater distance gained his boat,

asking: "Here, how long will I float?"

Unlucky, in deep dark spews to die,

so much clueless about why,

without an anchor or a tie!

He bellowed with a mournful yell,

hoping somebody would hear there

No replies came back from the barren air!

"O drift, drift," said he

"Great man! Until dawn!"

As the sharks came along,

still, his life he'd hold on

But, wherein the bloody smells are never spat,

those sea-monsters dogged our lad!

Fêted man of sea -4-

When dogfish came to assail,

Johnny's prayers seemed to fail

Now, he knew that his day had come

He said: "Kismet! Thy will be done!"

"There's none other, I swear Lord'

"But one, like you, all known!'

"To your messengers real'

"I submit this here appeal!'"

As he repeated more of these prayers,

what he heard was, fierce sea wafers

He begged his Creator to spare him

Yet, he could only see the hungry fin

Hovering, readying to bite!

They were right now right on his sight!

There and in all directions what he saw

were ravenous dogfish jaw!

O as his ship, the great Molly, became scarce,

he was dour about his late affairs!

Fêted man of sea -5-

Johnny Podlair said "Goodbye!" to himself:

sadly adding, "So, this is how it all ends!"

With foul waters tainted the beloved sea,

that such a "Jackass!" was he!

Observe! A sinner and a sport,

a drunken, sundry wort!

As these denunciations were strung,

then his renunciations begun

As he stared at the full moon

wondering: "Will it be soon?"

"Sarcastic thing hold there!'

"Don't laugh at me, stop that snare!'"

When the sharks came near,

pairs of dolphins charged with no fear

As they walked that ocean's top,

Johnny's heart went thump!

He splashed the water with joy,

leaving no chance to luck or being coy

He praised his fairies, so luminous;

thanked the Lord, most numinous

Fêted man of sea -6-

Dolphins came in a luminous flare

in defense of Johnny as a pair

O, what passion! O, what dare!

So, they assaulted those shark

blessed sea seraphs, without a bark

Stayed near his feet flipper Tore,

helping Johnny to float and soar,

all the while, using his great fin as an oar

Mermaid, from the water she flew,

deluding, those sea-monsters and their crew

"Oh there is Grace!" Presently, Johnny knew!

By now, the dogfish were very frantic

Hale plunged clear into their midst,

with true skill, she ripped their keel

Meanwhile, front and back raced sharks Noah!

He fed dead-demons to that deep ocean's flora!

Fêted man of sea -7-

Marvelous, rare dolphins

had made Johnny their kin

Sharks defeated, ate their dead

Our man was no longer afraid

Would his fairies shortly depart?

Dogfish would eat his heart!

Scary, like sharp stilettos,

now and then, the sea-monsters from waters rose

Yet, champs stayed in the lagoon,

helping evade a new misfortune

So, when they tickled his feet,

to cheer him on, they would also squeak

While aloof the killer-whales appeared

Johnny's fears were again replaced

"Worship!" He called out:

"What a mean test of faith have You given me?"

"Bygone hours, where are those boats?"

He asked, shivering in bad thoughts

His panic, by his rescuers was sensed anew,

frolicking around, they stayed his sanity's rue

Fêted man of sea -8-

To and fro they swam,

keeping Johnny close at hand,

showing him that love can tend

At such elevations of being,

Johnny saw a prophetic dream

Whereby, with joy, he'd scream

Luckily, the Orcas just went by,

not at all craving his bony thigh

Had the dolphins revealed why?

"Thank you, Worship, Gracious!"

"Thank you, Worship, Thoughtful!"

"Thank you, Worship, Plenteous!"

So, began his sacred song,

as the sharks were now long gone

With his rescuers plunging along,

soon, he would quickly reach his home

Fêted man of sea -9-

When the sun showed its face

then, Johnny saw his vessel race

Before long, he'd join his old comrades

In his ship, the spirits were very high,

apace with Molly, did his dolphin's glide

Overcome by glee, fishermen cried

Then, rescued eyes took a look,

with gratefulness they all shook;

pulled their line and their hook

The day was declared as hallow!

That all seamen, from now should know and follow!

All today and likewise, all such tomorrow

While dolphins again plunged the seas,

Johnny shed some farewell tears

Fishermen rose and saluted their peers

Fêted man of sea -10-

Fishermen sailed to nearest shore,

now with stylish dolphin lore

When Johnny saw them again,

while plunging, they spewed, some in strain

As Noah spout more red than white,

the angler's alarm came back to haunt

Johnny wondered: "Was he bleeding?"

"Now, my help, will he be needing?"

He raced the craft straight for them

"To more secure havens!" they said and ran

Once more, they dipped up and down

O, how they tossed and thrashed around

As the troop of flippers came to meet,

Johnny saw them herd and greet

They then fell in rows heading home,

dolphin and man had their friendship sown!

- Thoughts In Poetry (Pages 69-78)

3 Karadeniz - Ya Hasret! -instrumental.mp3